web analytics

Grafička novela, književnost i arhivski materijali u obrazovanju o Holokaustu

Priručnik za edukatore baziran na primeru edukativnog koncepta i zbirke ilustrovanih novela ”Ester”

Ester je zbirka grafičkih novela i nastavni materijalo životima i stradanju naših sugrađana koji su početkom 1942. godine ubijeni u Jevrejskom logoru Zemun (Judenlager Semlin) na Starom beogradskom sajmištu. Priče fokusiraju na mlade žrtve i njihove porodice, njihov život pre rata, za vreme okupacije i tokom Holokausta. Bazirane su na stvarnim istorijskim događajima i ličnostima. Koncept je osmislio Miško Stanišić, a u toku stvaranja programa konsultovani su stručnjaci iz Srbije, Nemačke, Holandije, Austrije i SAD, dok je na realizaciji radio tim sačinjen od istoričara, pedagoga, nastavnika, stručnjaka za jevrejsku kulturu i tradiciju, preživelih, kao i grupa ilustratora iz Srbije i Holandije. Projekat je realizovan 2016. godine u okviru programa ”Sa reči na dela u borbi protiv antisemitizma” OEBS-ove Kancelarije za demokratske institucije i ljudska prava (OSCE/ODIHR).

2018. godine smo odlučili da razvijemo Priručnik koji bi poslužio za bolje i kvalitetnije upoznavanje sa zbirkom ”Ester”. Jedna od važnih karakteristika pedagoškog koncepta ”Ester” jeste međupredmetno povezivanje kroz inkorporaciju književne i arhivske građe i poziv za aktivan angažman lokalnih biblioteka i arhiva, koji na taj način, zajedno sa školama, stvaraju pretpostavke za istinski multidisciplinarni i međusektorski pristup obrazovanju i učenju o Holokaustu i drugim zločinima počinjenim za vreme Drugog svetskog rata od strane nemačkih nacista, drugih okupatora i njihovih pomagača. Zato ovaj Priručnik, iako prvenstveno namenjen nastavnicima, istovremeno treba da posluži i kao izvor inspiracije i poziv bibliotekama i bibliotekarima, odnosno arhivistima i arhivima (naravno, i drugim institucijama koje na svoj način doprinose kulturi sećanja, kao što su npr. muzeji i memorijalni centri), da se na jedan nov način, kao inicijatori i nosioci, uključe u obrazovanje i učenje o Holokaustu. Zbog toga je Teraforming okupio grupu stručnjaka različitih profila: istoričare, nastavnike, bibliotekare, arhiviste i didaktičare.

Priručnik je sačinjen iz dva dela. Prvi deo predstavlja zbirku radova koji iz različitih aspekata daju odgovore na pitanja zašto i kako raditi sa zbirkom Ester, kao i kakve mogućnosti se kroz ovakav pristup učenju otvaraju, sve sa ciljem lakšeg rešavanje nekih od dilema sa kojima se edukatori susreću u svom radu. Istovremeno, kako autori obrađuju teme opšteg karaktera koje kao takve mogu poslužiti nastavnicima i edukatorima za dalje razmišljanje i inspiraciju u njihovom radu, ovaj priručnik može da posluži i kao pomoć pri korišćenju drugih dodatnih nastavnih sredstava ili drugih izvora, kao na primer, drugih grafičkih novela, filmova, literature, arhivske građe i istorijskih izvora.

U drugom delu ovog Priručnika, kroz konkretne primere predstavljeni su neki od mogućih pristupa i različitih metodologija rada sa zbirkom Ester, neki od karakterističnih primera istraživačkih zadataka za učenike, kao i nekoliko primera radionica. Cilj ovog dela priručnika je da detaljnije predstavi osnovne principe rada na primerima odabranih vežbi i radionica, dok je na onlajn platformi Ester uz ilustrovane novele ponuđen veći broj zadataka za učenike sa osnovnim uputstvima.

Priručnik za nastavnike: Upotreba grafičke novele, književnosti i arhivske građe u učenju o Holokaustu na primeru edukativnog koncepta zbirke ilustrovanih novela Ester

Cilj publikacije je da promoviše i omogući korištenje nastavnog materijala ”Ester” u raznovrsnim treninzima za nastavnike, bibliotekare i arhiviste u Srbiji, posebno u saradnji sa organizacijom UDI EUROCLIO, kao i mrežama nastavnika, bibliotekara i arhivista.

Urednik

Miško Stanišić, direktor, Teraforming, Novi Sad;

Saradnici

Dr. Marko Šuica, vanredni profesor na Odeljenju za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu;
Dr. Vasilije Milnović, direktor Naučnog centra Univerzitetske biblioteke ”Svetozar Marković” u Beogradu;
Dr. Milan Koljanin, viši stručni saradnik na Institutu za savremenu istoriju u Beogradu;
Aleksandar Todosijević, nastavnik istorije, UDI EUROCLIO;
Nataša Kostić, nastavnica istorije, UDI EUROCLIO;
Tijana Kovčić, arhivista, Istorijski arhiv Beograda;
Biljana Albahari, bibliograf, Narodna biblioteka Srbije;
Bojana Anđelić, studentkinja doktorskih studija, nastavnica srpskog jezika i književnosti, Novi Sad;

Sadržaj

I deo – Prilog diskusiji o dilemama sa kojima se susrećemo u obrazovanju i učenju o Holokaustu (str 1 – 29)

  • Miško Stanišić:
    Šta je Ester? Par reči o Priručniku
  • Prof. dr Marko Šuica:
    Inovativni didaktički pristup nastavi i kompetencije za demokratsku kulturu
  • Aleksandar Todosijević:
    Grafička novela u nastavi
  • Nataša Kostić:
    Dodatni nastavni materijali za učenje o Holokaustu
  • Bojana Anđelić:
    Nastava na lokaciji ili edukativna uloga školskih ekskurzija
  • Miško Stanišić:
    Dramatizacija istorije i učenje o Holokaustu
  • Dr Vasilije Milnović:
    Kako pisati književnost nakon Holokausta?
  • Biljana Albahari:
    Izvan domašaja istorijske naracije – uloga književnosti u poimanju nepojmljivog
  • Dr Milan Koljanin:
    Istorijski izvori su svuda oko nas
  • Tijana Kovčić:
    Istorijski arhiv u učionici istorije

II deo – Zbirka ilustrovanih novela „Ester” u nastavi (str 30 – 63)

Autori:
Miško Stanišić, direktor, Teraforming;
Nataša Kostić, nastavnica istorije, UDI EUROCLIO;
Aleksandar Todosijević, nastavnik istorije, UDI EUROCLIO;

  • Edukativni koncept ”Ester”
  • Novela ”Crveni automobil” – primeri radionica
  • Novela ”Cipele za trčanje” – primeri radionica
  • Novela ”Porodična fotografija” – primeri radionica
  • Program radionice